Biển Đông trong cuộc tranh bá Á-Âu giữa Trung Quốc, Mỹ, Ấn Độ, Nga

Biển Đông trong cuộc tranh bá Á-Âu giữa Trung Quốc, Mỹ, Ấn Độ, Nga

Biển  Đông có vị trí quan trọng trong chiến lược các nước lớn lục địa Á-Âu  với những nước cờ nhằm phục vụ mục tiêu dài hạn bao vây và phá vây.

Trong  những thập kỷ tới, nước nào có sức mạnh sẽ giành được bá quyền tại siêu  lục địa Á-Âu, đồng thời sẽ tạo được ảnh hưởng lên các dân tộc và hai  khu vực kinh tế giàu mạnh hàng đầu thế giới là Tây Âu và Đông Nam Á. Sức  mạnh bá chủ tại Á-Âu cũng sẽ gây ảnh hưởng lên châu Phi và Trung Đông.

Giữa lúc Biển Đông đang tích tụ sóng ngầm, mạng tin Địa chính trị(Algeria) mới đây đăng bài nghiên cứu liên quan Biển Đông của Jure  Vujić, luật sư, nhà địa-chính trị, nhà văn người Pháp. Bài nghị luận  cung cấp một bức tranh toàn cảnh chiến lược của các nước lớn có giá trị  tham khảo nhất định:

Chiến lược của Mỹ bao vây Trung Quốc

 

Hệ  thống an ninh hải quân Mỹ hiện nay dựa vào các khu vực an ninh trụ cột:  Thứ nhất, qua kênh đào Panama nối Đại Tây Dương và Thái Bình Dương; thứ  hai, tuyến hàng hải nối các căn cứ hải quân Mỹ từ San Diego tới Hawai  và Guam, rồi từ Guam tới Nhật Bản và Hàn Quốc; thứ ba, tuyến vòng cung  kéo dài khu vực ven biển Đông Nam Á. Nhờ vào vòng cung kéo dài từ phía  Bắc đảo Bornéo đến Singapore này, Mỹ đảm bảo duy trì sự hiện diện địa  chiến lược tại Đông Nam Á và những vùng khác ở Đông Á.

Tàu ngầm hạt nhân lớp ohio của Mỹ

Trung  Quốc chắc chắn tiếp tục là một mối đe dọa địa chính trị đối với Nhật  Bản và Hàn Quốc. Trung Quốc sẽ phải tăng cường nhập khẩu dầu lửa thêm  150% từ nay đến năm 2020. Hiện có hơn 6000 tàu của Trung Quốc sử dụng Ấn  Độ Dương để vận chuyển dầu. Từ nay đến năm 2025, Trung Quốc sẽ phải  nhập khẩu một lượng lớn nhiên liệu từ Trung Đông và châu Phi. Các chính  sách địa-chiến lược hàng hải của Mỹ và Nhật Bản chỉ nhằm triệt hạ duy  nhất tuyến đường hàng hải của Trung Quốc, từ biển Trung Quốc đến các  nhánh dọc eo biển Malacca trong trường hợp xẩy ra xung đột. 80% các  chuyến tàu vận chuyển dầu sử dụng tuyến đường biển huyết mạch trên.

Chiến lược “Vòng ngọc trai” của Trung Quốc

Để  bảo đảm an toàn các tuyến đường biển vận chuyển năng lượng, Trung Quốc  sẽ phải tránh Mỹ và Nhật Bản ở phía Đông. Nga tập trung sức mạnh hải  quân ở phía Bắc. Ấn Độ kiểm soát mạn Nam Ấn Độ Dương. Chính vì vậy,  Trung Quốc sẽ phải tăng cường khả năng độc lập và sức mạnh hải quân, đặc  biệt tại Ấn Độ Dương. Chiến lược hải quân của Trung Quốc gồm hai mặt:  thứ nhất, chống lại sự hiện diện của Mỹ tại eo biển Đài Loan; thứ hai,  trong tương lai, Trung Quốc sẽ bành trướng hải quân ra Ấn Độ Dương để  bao vây Ấn Độ.

Để  thực hiện chiến lược hải quân mới này, Trung Quốc đã trang bị các tàu  ngầm lớp Kilo. Phần thứ hai trong chương trình hiện đại hóa hải quân  Trung Quốc và thiết lập vòng vây chiến lược xung quanh Ấn Độ là cái mà  người ta gọi là “chuỗi vòng ngọc trai các đảo”. Chuỗi vòng này nối các  căn cứ hải quân của Trung Quốc tại Sanya ở phía Nam đảo Hải Nam  đến tận Trung Đông. Chuỗi vòng thứ hai kéo dài đến tận Sri Lanka và  Maldives, nối vịnh Bengale với cảng Gwadar tại biển Arập và tạo thành  tam giác chiến lược xung quanh Ấn Độ.

Các  căn cứ hải quân Trung Quốc hình thành “Chuỗi ngọc trai” (đường xanh)  bao vây Ấn Độ và tiến ra tranh bá Ấn Độ Dương.

Trung  Quốc hiện nghi ngờ Mỹ và các đồng minh bao vây Trung Quốc và khu vực  ảnh hưởng của Trung Quốc. Chính vì vậy, Trung Quốc cần phải bảo đảm an  toàn các tuyến đường vận tải mà hiện nay đang nằm trong ưu tiên chiến  lược quân sự của Trung Quốc. Các chuỗi vòng của Trung Quốc, kéo dài từ Pakistan  đến Bornéo, sẽ trở thành các hành lang chiến lược tại vùng biển nối  châu Phi và Trung Đông. Để đa dạng hóa các tuyến đường vận chuyển và  tránh những chỗ thắt trong chuỗi các đảo, các nguồn năng lượng sẽ có thể  được vận chuyển từ Sittwe và Gwadar bằng đường bộ và đường sắt dọc theo  biên giới giữa Trung Quốc với Myanmar và Pakistan để vào các tỉnh Vân  Nam và Tân Cương. Một khi vị trí địa chiến lược của Trung Quốc được củng  cố tại Ấn Độ Dương, chuỗi vòng ngọc tương lai sẽ có thể vươn tới tận  đảo Seychelles để hướng chiến lược của Trung Quốc đến tận châu Phi.  Không phải là điều ngẫu nhiên mà vào năm 2008 khi Trung Quốc thông báo ý  định xây dựng một tàu sân bay nhằm đảm bảo an ninh các chuỗi đảo và  tăng cường hiện diện chiến lược của hải quân Trung Quốc tại Ấn Độ Dương.

Chiến lược phá bao vây của Ấn Độ và Nga

Như  Trung Quốc, Ấn Độ cũng rất phụ thuộc vào các tuyến mậu dịch hàng hải.  77% lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ đến từ Trung Đông và châu Phi. Giám  đốc Viện United Service Institution của Ấn Độ ông Arun Sahgal coi chính  sách địa chính trị của Trung Quốc là chiến lược bao vây. Phía Bắc Ấn Độ  là nước láng giềng Trung Quốc; phía Tây là đối thủ khu vực Pakistan đang  tăng cường quan hệ với Trung Quốc; phía Đông là Banglades thân Trung  Quốc và chính quyền quân sự Myanmar, trong khi phía Nam là chuỗi vòng  ngọc trai các đảo của Trung Quốc bao vây Ấn Độ như một con rắn biển địa  chiến lược. Chỉ có một liên minh lớn gồm các nước ven biển đảo mới cho  phép phá thế bao vây này của Trung Quốc. Chiến lược Ấn Độ-Mỹ gồm liên  kết các nước châu Á ven biển: Ấn Độ ở phía Tây Nam Trung Quốc; Hàn Quốc ở  phía Đông Bắc; Nhật Bản và Đài Loan ở phía Đông; Philippines và Guam ở  phía Đông Nam, sẽ buộc Trung Quốc phải lựa chọn thế địa chiến lược phòng  thủ.

Ấn Độ đã đề phòng mối đe dọa Pakistan  và Trung Quốc tăng cường quan hệ nên đã bắt đầu thực hiện bước xâm nhập  địa chiến lược tại Trung Á. Năm 2006, Ấn Độ đã mở rộng ảnh hưởng tại  khu vực này của lục địa Á-Âu bằng cách mở sân bay đầu tiên của Ấn Độ tại  Tadjikistan. Điều này tạo cho Ấn Độ một cầu nối tiền tiêu trong khu  vực.

Ấn  Độ đang tăng cường tiềm lực hải quân chiến lược tại Karwar, phía Tây  Nam nước này cũng như một căn cứ hàng không-hàng hải mới tại Uchipuli ở  phía Đông Nam và một căn cứ quan sát tại Madagascar cho phép tập trung  chỉ huy hải quân tại các đảo Andaman. Ấn Độ cũng đã xâm nhập vùng Biển  Đông khi cho tàu chiến thăm vịnh Cam Ranh của Việt Nam, nơi này mở ra  cho Ấn Độ khả năng thực hiện một sự phối hợp địa chiến lược hải quân và  không quân cho phép Ấn Độ phát động tấn công từ biển Arập, vịnh Bengale,  dọc Ấn Độ Dương và phần Tây Thái Bình Dương.

Ấn Độ tăng cường sức mạnh hải quân bảo vệ quyền bá chủ Ấn Độ Dương và thâm nhập Biển Đông

Về  phía Moscow, ý thức được những mối đe dọa bao vây và chống bao vây từ  trong lục địa Á-Âu đến các vùng ven biển thuộc châu Âu và châu Á, Nga đã  tái triển khai chiến lược quân sự dọc ven biển lục địa Á-Âu và châu  Phi. Điều này giải thích việc Nga quyết định mở các căn cứ hải quân tại Syria, Lybia và Yemen.  Các quyết định trên đi kèm với một chương trình hiện đại hóa hải quân  quy mô, thông qua các dự án chế tạo máy bay tiêm kích thế hệ mới và việc  tăng cường khả năng công nghệ và hậu cần.

Cuộc chơi Trung-Mỹ và chiến lược liên kết tại Biển Đông

Là  điểm giao thoa giữa Biển Đông, Đông Nam Á và Đông Á, biển Philippines  mở ra các cơ hội rõ nét cho quân đội Mỹ để bảo đảm kiểm soát hoàn toàn  khu vực chiến lược trên. Nhưng Trung Quốc là cường quốc khu vực không  thể tranh cãi. Trung Quốc là mối đe dọa do can dự vào mọi cuộc xung đột,  gia tăng yêu sách lãnh thổ và do dự giải quyết đa phương. Thực tế,  Trung Quốc đang tìm cách mở rộng khu vực đặc quyền kinh tế, đặc biệt tại  các quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, Đông Sa và Trung Sa. Tổng thể, từ  những năm 1990, Trung Quốc đã mở rộng lợi ích tại vùng biển này. Nhưng  điều này không thể so với lợi ích mà Trung Quốc đặt vào Đài Loan.

Về  mặt quân sự, vị trí ưu thế tại châu Á trong 50 năm qua đã cho phép Mỹ  bố trí lực lượng ăn khớp tại biển Philippines. Tại châu Á, Mỹ vẫn đóng  vai trò là nước mạnh nhất về chính trị, kinh tế và quân sự. Sự hiện diện  quan trọng nhất của Mỹ hiện nay vẫn là nhằm đe dọa Bắc Triều Tiên tại  bán đảo Triều Tiên và trông chừng Trung Quốc.

Trung  Quốc đang tìm cách sử dụng sức mạnh hải quân gia tăng để kiểm soát  không chỉ các nguồn tài nguyên dầu khí ngoài khơi mà còn kiểm soát các  tuyến đường biển, trong đó họ có nhu cầu nhất trên thế giới. Để chống  lại ảnh hưởng của Trung Quốc tại Hồng Hải và Biển Đông, Mỹ có tham vọng  tái triển khai một vòng vây hải quân xung quanh Trung Quốc bằng cách  thực hiện các cuộc diễn tập hải quân với Hàn Quốc ngoài khơi sườn phía  Đông bán đảo Triều Tiên.

Biển  Đông từ nay thuộc các “lợi ích sống còn” của Trung Quốc, ngang hàng với  Tây Tạng và Đài Loan mặc dù chưa có một tuyên bố chính thức về quan  điểm này. Một phần các nước Đông Nam Á dựa vào sự hiện diện của Mỹ để  đối trọng lại với chủ nghĩa bành trướng Trung Quốc. Đối với chính sách  đối ngoại Trung Quốc, sẽ không gì bất lợi hơn một sự liên kết của các  nước ủng hộ tuyên bố của Mỹ bởi Trung Quốc không có lợi ích khi quốc tế  hóa các tranh chấp liên quan lãnh hải. Vì vậy, mối liên kết giữa Biển  Đông và Thái Bình Dương nằm trong lợi ích an ninh của Trung Quốc.

Thách thức chiến lược của Biển Philippines

Tại Đông Nam Á, Mỹ không còn hiện diện thường trực, nhất là từ khi phải di dời hai căn cứ quân sự khỏi Philippines  tháng 11/1992. Tuy nhiên, trong toàn khu vực, trừ Trung Quốc, nhìn  chung các nước vẫn công nhận Mỹ là nhân tố quan trọng nhất có khả năng  bảo đảm cân bằng chiến lược. Mỹ cũng đang tham gia rộng rãi vào việc duy  trì hòa bình tại khu vực này. Bộ chỉ huy quân đội Mỹ tại Thái Bình  Dương có trụ sở đặt tại Hawai phụ trách toàn bộ các lực lượng Mỹ đóng  tại vùng biển phía Tây nước Mỹ và biển Philippines.  Việc kiểm soát biển Philippines cho phép quân đội Mỹ đảm bảo hỗ trợ hậu  cần cho các lực lượng của họ bố trí rải rác tại khu vực châu Á và đảm  bảo cho các tàu chiến của họ hoạt động tự do khi được triển khai tại  biển Philippines.

Trong mắt Mỹ, một lần nữa được thiết lập căn cứ tại Philippines  sẽ mang lại lợi ích gấp hai. Lợi ích đầu tiên là điểm trung chuyển giữa  Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, nơi mà hiện nay Mỹ có khoảng 1000 quân  tại Singapore có nhiệm vụ tiếp liệu, bảo trì tàu chiến và máy bay. Nhưng  Singapore  chỉ là một hòn đảo nhỏ có khả năng hạn chế và ở lối vào eo biển  Malacca. Mỹ đang dòm ngó khu liên hợp sân bay-bến cảng tại Général  Santos mà tại đây có thể quan sát một vịnh, trong đó có đảo Mindanao.  Général Santos ở cách xa Vịnh Subic ở Biển Đông, vùng biển đang bị các  nước Trung Quốc, Việt Nam, Philippines tranh cãi và Mỹ không muốn tham  gia vào.

Lợi  ích thứ hai là bố trí tại Đông Á một điểm hỗ trợ vững chắc từ bên ngoài  cho Nhật Bản và Hàn Quốc trong trường hợp xảy ra xung đột tại Viễn  Đông. Khu liên hợp Subic và Clark có thể đảm bảo nhiệm vụ này. Philippines  một lần nữa có thể đáp ứng Mỹ nếu cứ tiếp tục tiến hành các cuộc tập  trận như hiện nay. Điều này có thể mất từ 6 tháng đến 1 năm để có được  cam kết dài hạn. Không loại trừ khả năng người Mỹ tiếp tục gây sức ép  lên Philippines để bình thường hóa quan hệ quân sự, bị ngắt quãng từ năm 1991. Biển Philippines có vị trí quan trọng chiến lược về mặt quân sự đối với các cường quốc khu vực, như châu Mỹ đối với nước Mỹ.

Quan hệ quân sự giữa Mỹ và đơn vị tinh nhuệ của lực lượng vũ trang Indonesia nằm trong khung cảnh chiến lược hải quân mới của Mỹ.

Khu  vực thứ hai nằm trong chiến lược bao vây Trung Quốc của Mỹ là Hồng Hải,  nằm trong vùng lãnh hải quốc tế rất gần Trung Quốc. Điều này một lần  nữa chứng minh cam kết của Mỹ cho tự do tại các vùng biển châu Á. Tiếp  theo đó là chuyến thăm Việt Nam của một tàu sân bay Mỹ, lần đầu tiên cách đây 35 năm.

Biển  Đông là một trong những khu vực địa chính trị ồn ào nhất thế giới hiện  tại. Nơi đây đồng thời diễn ra các hoạt động khẳng định tầm ảnh hưởng  gia tăng của Trung Quốc và vai trò mang tính bảo vệ khu vực ảnh hưởng  của Mỹ./.

——————————————————————

7 nước ASEAN ra lời kêu gọi chung về Biển Đông

Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Lào,  Philippines và Singapore cùng kêu gọi việc tìm ra giải pháp hòa bình và  sử dụng Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS) để giải quyết  tranh chấp tại Biển Đông.

Đây là tuyên bố chung được 7 thành viên  ASEAN đưa ra khi cùng tham dự Hội nghị các quốc gia thành viên UNCLOS  vừa diễn ra từ ngày 13-17/6 tại New York, Mỹ. Các nước ASEAN nói trên  cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc duy trì hòa bình và an ninh tại  Đông Nam Á, tờ Philippines Star cho hay.

Đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Đại sứ, Trưởng phái đoàn Việt Nam tại Liên Hợp Quốc Lê Lương Minh dẫn đầu, theo TTXVN.  Phát biểu tại Hội nghị, Trưởng đoàn Việt Nam khẳng định lại ý nghĩa và  tầm quan trọng của Công ước Luật Biển 1982, cơ sở pháp lý quốc tế toàn  diện và bao quát nhất điều chỉnh các vấn đề liên quan đến biển và đại  dương, nhấn mạnh mọi hoạt động trên biển phải được tiến hành phù hợp với  Công ước, tôn trọng đầy đủ quyền quốc gia ven biển được hưởng trên các  vùng biển được xác định theo Công ước.

Hải quân Việt Nam trên đảo Trường Sa. Ảnh: Nguyễn Hưng

Trưởng đoàn Việt Nam cũng khẳng định lại  quyết tâm và lập trường của Việt Nam thực hiện nghiêm túc các quy định  của Công ước Luật Biển cũng như Tuyên bố về các ứng xử của các bên ở  Biển Đông (DOC) nhằm xây dựng khu vực Biển Đông thành khu vực hòa bình,  hợp tác, hữu nghị và ổn định.

Trong khi đó, phái đoàn Philippines  cho hay: “Quy tắc luật pháp là nền tảng của hòa bình, trật tự và công  bằng trong các xã hội hiện đại. Vai trò ngày một lớn của một hệ thống  quốc tế dựa trên cơ sở là các quy tắc luật pháp giúp mang lại một sự cân  bằng cân thiết trong các vấn đề toàn cầu.”

Philippines cũng cho rằng việc tôn trọng  và tuân thủ luật pháp quốc tế giúp duy trì hòa bình và giải quyết các  mâu thuẫn. Luật pháp quốc tế mang lại tiếng nói có trọng lượng ngang  bằng cho các quốc gia bất kể tầm vóc chính trị, kinh tế hay quân sự,  đồng thời loại bỏ việc sử dụng vũ lực trái luật pháp.

Chia sẻ quan điểm của Việt Nam và Philippines, các  nước ASEAN nhấn mạnh rằng cần phải tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định  của Công ước Luật Biển khi tiến hành các hoạt động trên biển; đề cao sự  cần thiết của việc duy trì hòa bình, ổn định và an ninh ở khu vực Biển  Đông, thực hiện đầy đủ DOC và tiến tới sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử ở  Biển Đông (COC).

Hội nghị các quốc gia thành viên UNCLOS  năm nay là lần thứ 21 các nước họp mặt để bàn về các vấn đề liên quan  tới Công ước năm 1982.

Bên cạnh việc đánh giá hoạt động của các cơ quan được  thành lập theo Công ước gồm Tòa án quốc tế về Luật Biển, Ủy ban ranh  giới thềm lục địa, Cơ quan quyền lực quốc tế đáy đại dương, hội nghị năm  nay tập trung thảo luận các biện pháp cải tiến hoạt động của Ủy ban  ranh giới thềm lục địa nhằm đẩy nhanh tiến trình xem xét báo cáo quốc  gia xác định ranh giới thềm lục địa kéo dài, tiến hành bầu 7 thẩm phán  Tòa án quốc tế về Luật Biển và kiểm điểm việc triển khai Công ước.

Trong khi đó, tàu tuần tra lớn nhất của Trung Quốc là  Haixun 31 đang trên hành trình tới thăm Singapore. Báo chí Trung Quốc  cho biết trước khi tới Singapore, tàu này sẽ qua Biển Đông, qua các quần  đảo Hoàng Sa và Trường Sa nơi Việt Nam tuyên bố chủ quyền. Tại căn cứ  quân sự Changi của Singapore, các tàu chiến của Mỹ, trong đó có USS  Chung-hoon và tàu của các nước ASEAN đang tham gia cuộc huấn luyện  thường niên.

Theo VnExpress

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s